WHO verilerine göre, 2024’te dünya genelinde 10,7 milyon kişi tüberküloza yakalandı. Vakaların 5,8 milyonunu erkekler, 3,7 milyonunu kadınlar ve 1,2 milyonunu çocuklar oluşturdu. COVID-19 salgını sonrasında ilk kez düşüş eğilimi görüldüğünü belirten örgüt, pandemi sırasında aksayan sağlık hizmetlerinin tüberkülozla mücadeleyi olumsuz etkilediğini hatırlattı.

WHO Bulaşıcı Hastalıklar Departmanı Direktörü Dr. Tereza Kasaeva, “Salgın sonrası elde edilen kazanımlar kırılgan. Siyasi kararlılık, sürdürülebilir finansman ve küresel dayanışma ile bu kadim hastalığa son verebiliriz” ifadelerini kullandı.

Finansman Açığı Büyüyor

Rapora göre, tüberkülozun önlenmesi, teşhisi ve tedavisi için 2024’te yalnızca 5,9 milyar dolar harcandı. Oysa WHO, 2027’ye kadar bu alanda yıllık 22 milyar dolar harcanması gerektiğini belirtiyor.

Vakaların Üçte İkisi Sekiz Ülkede

Küresel tüberküloz vakalarının üçte ikisinin sekiz ülkede görüldüğü bildirildi. Bu ülkeler; Hindistan (yüzde 25), Endonezya (yüzde 10), Filipinler (yüzde 6,8), Çin (yüzde 6,5), Pakistan (yüzde 6,3), Nijerya (yüzde 4,8), Demokratik Kongo Cumhuriyeti (yüzde 3,9) ve Bangladeş (yüzde 3,6) olarak sıralandı.

Hastalığın yayılmasında yetersiz beslenme, HIV enfeksiyonu, diyabet, sigara kullanımı ve alkol bağımlılığı gibi faktörler etkili oluyor. Tüberküloz, HIV hastalarında en fazla ölüme yol açan enfeksiyon olarak öne çıkarken, 2024’te HIV’le yaşayan 150 bin kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.

Tedaviye Erişim Artıyor

WHO, 2024 yılında 8,3 milyon kişinin tüberküloz tedavisine eriştiğini, bunun bugüne kadar kaydedilen en yüksek sayı olduğunu bildirdi. Tedavi başarı oranı yüzde 68’den yüzde 71’e yükseldi. Örgüt, 2000 yılından bu yana zamanında tedavi sayesinde 83 milyon kişinin yaşamının kurtarıldığını tahmin ediyor.

Aşı ve Yapay Zeka Çalışmaları Umut Veriyor

Tüberkülozla mücadelede teknoloji ve bilimsel ilerlemelerin önemine dikkat çeken WHO, dünya genelinde 63 yeni tanı testinin geliştirme aşamasında olduğunu duyurdu. Ayrıca 29 ilaç klinik deneylerde, 18 aşı adayı ise insanlar üzerinde test ediliyor; bunlardan altısı Faz 3 aşamasında bulunuyor.

AIDS, Tüberküloz ve Sıtmayla Mücadele Küresel Fonu Direktörü Peter Sands, “Daha kısa ve etkili tedaviler, gelişmiş önleme stratejileri ve yapay zeka destekli hızlı teşhis yöntemleri özellikle kaynakları sınırlı bölgelerde mücadeleyi dönüştürüyor” dedi.

Bir asırdan uzun süredir çocuklara uygulanan BCG aşısı dışında erişkinler için yeni bir tüberküloz aşısının hâlâ bulunmaması, uzmanlara göre küresel mücadelenin önündeki en büyük eksikliklerden biri olarak öne çıkıyor.

Yeni listeye alınan ilaçlar arasında 5 kan ürünü, 3 KOAH ilacı, 4 diyabet ilacı, 4 alerji aşısı, 4 antibiyotik ve 1 biyobenzer göz içi uygulanan ilaç öne çıkıyor.

Bakan Memişoğlu’ndan Vatandaşlara Müjde

Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu da konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Geri ödeme listesindeki ilaçlarda düzenlemeye gidildi. 51’i yerli üretim olmak üzere toplam 64 yeni beşeri tıbbi ürün listeye dahil edildi” ifadelerini kullandı.

Memişoğlu, yeni düzenlemeyle geri ödeme kapsamına alınan ilaç gruplarını şu şekilde sıraladı:

• 14 kan ve kan yapıcı organ ilacı

• 6 analjezik ilaç

• 4 antiinflamatuvar analjezik

• 4 sindirim sistemi ilacı

• 2’şer adet antiparaziter ilaç, immünsüpresan, oftalmik preparat ve vitamin

• 1’er adet antifungal, antiviral, hormon preparatı, psikoleptik, hemoroid tedavisi ilacı, özel tıbbi amaçlı gıda ve diğer bir beşeri tıbbi ürün

Memişoğlu, düzenlemenin vatandaşların ilaca erişimini kolaylaştıracağını belirterek, “Bu olumlu gelişmenin tüm vatandaşlarımıza hayırlı olmasını diliyorum” dedi.

Yerli Üretime Güçlü Destek

Her iki bakanın açıklamalarında da öne çıkan ortak vurgu, yerli ve milli ilaç üretiminin güçlendirilmesi oldu. Yeni eklenen ilaçların büyük bölümünün Türkiye’de üretilmesi, sağlık alanında dışa bağımlılığın azaltılması yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Özellikle gece vardiyasında çalışanlar ve farklı zaman dilimlerine seyahat ederek sıklıkla jet lag yaşayanlar çoğunlukla uykusuz kalır, düzensiz beslenir dolaysıyla da stres hormonları yükselir. Vücut saatinin sürekli bozulmasının, uzun vadede kalp hastalıkları riskini artıracağına dikkat çeken Kardiyoloji Uzmanı Dr. Nermina Alagiç, “Tütün kullanımı, hareketsiz yaşam, yüksek kolesterol, obezite gibi risk faktörlerini en aza indirerek sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla kalp sağlığını korumalıyız” dedi.

Kalp krizinde müdahale zamanlamasının çok kritik olduğunun altını çizen Uzm. Dr. Alagiç, Yalnızca hayata tutunmak için değil kriz sonrasında kalp yetmezliği yaşamamak için de zamanlamanın önemine vurgu yaptı.

Özellikle gece saatlerinde gelişen semptomlarda hastaların zaman kaybetmeden hızlıca sağlık merkezine başvurmalarının şart olduğunu dile getiren Uzm Dr. Alagiç, "Bu belirtiler; göğüste sıkışma, baskı, yanma tarzında ağrı, ağrının sol kola, çeneye veya sırta yayılması, nefes darlığı, soğuk terleme, baş dönmesi, bayılma, çarpıntı, bilinç değişikliği veya panik hissi olarak sıralanabilir. Hastaların ambulans arandıktan sonra efor sarfetmemeleri gerekir. Sarf edilen efor kalbi daha fazla çalıştıracağı için durumu kötüleştirebilir. Ayrıca fenalaşan ve ambulansı çağıran kişinin, tek başına yaşıyorsa müdahalenin gecikmemesi için dış kapıyı açık bırakması önerilir” diye konuştu.

Gece saatlerinde meydana gelen kalp krizinin bir başka sorumlusunun uyku apnesi olduğunu dile getiren Uzm. Dr. Alagiç, uyku apnesi, kalp damar sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturur ve mutlaka tanı alıp tedavi edilmesi gerektiğini söyledi.

Uzm. Dr. Alagiç, gece saatlerinde kalp sağlığını korumak için şu öneri paylaştı:

• Sirkadiyen ritmin korunması için her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya özen gösterilmeli.
• Yatmadan önce ağır yemekler, alkol ve kafein tüketiminden uzak durulmalı.
• Fiziksel aktivite genel sağlık için çok önemli olsa da zamanlamasına dikkat edilmeli. Uyku saatine yaklaştıkça bedensel faaliyetlerden kaçınılmalı.
• Nefes egzersizi ve meditasyon gibi stres yönetimi teknikleri ile günlük yaşamın gerginliği azaltılmalı.
• İlaç kullanan özellikle gece hipertansiyonu olan kişilerde, gece dozlarına dikkat edilmeli.
• Uyku apnesi gibi uyku bozuklukları olan hastalar polisomnografi yani uyku testine başvurulabilir.

HHS Sözcüsü Andrew Nixon, “Bu vakadan kaynaklanan halk sağlığı riski çok düşük” ifadelerini kullanarak bunun ABD’de salgın bölgesinden kaynaklanan ilk insan vakası olduğunu vurguladı.

Larvalar dokuyu hızla tahrip ediyor

ABD Tarım Bakanlığı (USDA), vida kurdu larvalarının canlı dokunun içine girerek hızla yayıldığını ve çoğu zaman ölümcül sonuçlara yol açabildiğini açıkladı. Bakanlığın açıklamasında, “Bu kurtçuklar hayvanların etine gömülerek ciddi hasar verir, nadir de olsa insanları etkileyebilir” denildi.

Uzmanlar, söz konusu enfeksiyonun “miyazis” adı verilen ve sinek larvalarının insan veya hayvan dokusu içinde gelişmesiyle ortaya çıktığını belirtiyor.

Güney Amerika ve Karayipler’de yaygın

Yeni Dünya vida kurdu özellikle Güney Amerika ve Karayipler’de görülüyor. Ancak son aylarda Meksika’da sığır sürülerinde ve bazı çiftçilerde tespit edilen vakalar, ABD’de endişeye yol açtı. Bu nedenle ülkeye girişlerde denetimler sıkılaştırıldı.

Maryland’deki son vaka ise 4 Ağustos’ta “telediagnostik” yöntemiyle doğrulandı. Uzmanlar, hastadan alınan larva görüntülerini inceleyerek teşhisi kesinleştirdi. Hastanın sağlık durumuna ilişkin ise henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

“Bireyler ve Evcil Hayvanlar Korunmalı”

El Dorado İlçesi’nin geçici halk sağlığı müdürü Kyle Fliflet, veba bakterisinin Kaliforniya’nın özellikle yüksek rakımlı bölgelerinde doğal olarak bulunduğunu hatırlattı. Fliflet, “Yabani kemirgenlerin bulunduğu alanlarda yürüyüş, kamp ve doğa aktiviteleri sırasında bireylerin ve evcil hayvanların korunması çok önemli” ifadelerini kullandı.

ABD’de Her Yıl Ortalama 7 Vaka Görülüyor

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne (CDC) göre ülkede yılda ortalama 7 veba vakası bildiriliyor. Veba, Yersinia pestis bakterisi nedeniyle ortaya çıkıyor ve genellikle enfekte pire ısırıkları ya da bakteri taşıyan hayvanlarla temas sonucu bulaşıyor.
Belirtiler 2 hafta içinde görülmeye başlıyor ve ateş, halsizlik, mide bulantısı, şişmiş lenf düğümleri gibi semptomlarla kendini gösteriyor. Uzmanlar, erken teşhis edilen vebanın antibiyotiklerle tedavi edilebildiğini vurguluyor.

Tahoe Bölgesinde Kemirgen Takibi Yapılıyor

Kaliforniya Halk Sağlığı Departmanı, bölgede düzenli olarak kemirgen takibi yapıldığını ve 2025 yılı içinde Tahoe Havzası’nda 4 kemirgende veba bakterisi tespit edildiğini açıkladı. 2021–2024 yılları arasında ise toplam 41 kemirgende pozitif sonuç alındı. Bölgede insanlarda görülen son veba vakası 2020’de South Lake Tahoe’da, ondan önceki ise 2015’te Yosemite Ulusal Parkı’nda kaydedilmişti.

Veba Nedir?

İnsanlık tarihinin en ölümcül hastalıklarından biri olan veba, Yersinia pestis bakterisinin yol açtığı bulaşıcı bir enfeksiyondur.

• Hıyarcıklı veba (bubonik veba): En yaygın türdür, lenf düğümlerinde şişlik ve ağrıya neden olur.

• Pnömonik veba: Akciğerleri etkiler, insandan insana bulaşabilir ve en ölümcül türüdür.

• Septisemik veba: Bakterilerin doğrudan kana karışmasıyla oluşur.

Bugün hâlâ Afrika, Asya ve Amerika’nın bazı bölgelerinde görülmeye devam etmektedir.

Veba Doktorlarının Kuş Gagalı Maskeleri

17. yüzyılda Avrupa’da görev yapan “veba doktorları”, özel tasarlanmış kıyafetler giyerdi. Bu kıyafetler arasında eldiven, çizme, uzun palto ve lavanta gibi kokularla doldurulmuş ünlü kuş gagalı maskeler bulunuyordu. Amaç, havadan bulaşan hastalıklardan korunmaktı.

Doç. Dr. Burçin Keçeci, “Obezite, spor yaralanmaları, genetik etkiler, eklemlerin aşırı kullanımı ve yaş kireçlenmeye neden olabilir. Kıkırdakların yapımında genlerden kaynaklı olan bir kalıtsal problem bulunduğundan eklemlerin daha hızlı bir şekilde bozulmasına sebep olabilmektedir. Bununla birlikte bazı eklemler aşırı derecede fazla kullanıldığı zaman kireçlenme riski de bir hayli artmaktadır. Yaş ilerledikçe kireçlenme sorunu yaşama olasılığınız da eş zamanlı şekilde yükseliyor” diye konuştu.

SİNSİ İLERLİYOR, BELİRTİLER YAVAŞ GELİŞİYOR

Eklem kireçlenmesi hastalığının oldukça sinsi bir şekilde ilerlediğini kaydeden Keçeci, belirtilerinin yavaş yavaş geliştiğini ve zaman geçtikçe kötüleştiğine ifade ederek, "Hangi eklem, hangi oranda etkilenmiş ise belirtiler o derece farklılık göstermektedir. Kireçlenme semptomları arasında sertlik, ağrı, hassasiyet, gıcırtı sesleri, şişkinlik görülmektedir. Eklem kireçlenmesi geri dönüşü olmayan bir rahatsızlıktır. Ancak tedaviyle ağrıyı azaltıp daha iyi hareket edebilir ve hastalığın ilerlemesini önleyebilirsiniz. Doktorunuz ağrınızı hafifletmek için ilaçlara, kremlere ve losyonlara başvurabilir. Eklem çevresindeki kasları güçlendiren ve esnekliği artıran egzersizlere odaklanacağınız bir egzersiz planı geliştirmek için bir fizyoterapist ile birlikte çalışabilirsiniz. Düzenli egzersiz ve eklem sağlığını koruyucu yaşam alışkanlıkları edinmek gerekir. Kilo vermek eklemlerdeki stresi azaltmaya yardımcı olur” diye konuştu.

Tedavide eklem ağrısını ve şişmeyi azaltmaya yardımcı olması için reçeteli iltihap önleyici ilaçlar ve ağrı kesiciler kullanabildiğini bilgisini veren Doç. Dr. Burçin Keçeci, tedavi sürecinin mutlaka bu konuda deneyim sahibi hekimler gözetiminde yürütülmesi önem taşıdığını kaydetti.

“Gebe Okulu’na bekliyoruz”

Gebe Okulu hakkında bilgi veren Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Ercan Koru, “Sağlık Bakanlığı tarafından hemen hemen tüm hastanelerde Gebe Okulu kuruluyor. Bu kapsamda İzmir Eşrefpaşa Hastanesi Gebe Okulu da açıldı. Gebelik her ne kadar doğal bir süreç olsa da gebelik ve doğum, kadınlar için bir kaygı yaratabiliyor. Gebelik Okulu, hem gebeliğin hem doğum sürecinin bir fizyolojik olay olduğunu anlatabilmek amacıyla hizmet veriyor. Burada sadece gebelik hakkında değil, doğum sonrası ile emzirme süreci ve bebek bakımı hakkında da bilgilendirme yapılıyor. 20. gebelik haftasından sonra tüm gebelerimizi bilgilendirme üzere Gebe Okulu’na bekliyoruz” dedi.

“Eğitimlere baba adayları da katılabiliyor”

Gebe Okulu’nda koordinatör ebe olarak görev yapan Elif Yalçın da “Gebe Okulu’nda gebelere psikologlarımızla psikolojik destek veriyoruz. Diyetisyen eşliğinde hangi besinleri tüketip tüketmemesi gerektiği ile ilgili bilgi veriyoruz. Pilates, yoga, doğum egzersizi, bebek bakımı, emzirme, bebek banyosu gibi konularda eğitimler veriyoruz. Gebeliğin oluşumundan lohusalık ve emzirmeye kadar olan bütün eğitim içeriklerinin yanı sıra doğum esnasında neler yaşanıldığı gibi konularda da bilgilendirmede bulunuyoruz. Hastalarımız doğumdan sonra da emzirme gibi eğitimleri almak için başvurabiliyor. Sadece doğum yapana kadar olan süreçte değil, doğumdan sonra da lohusa hastalarımızı takip edebiliyoruz. 3 haftalık eğitimin ardından katılım belgelerini gebelere takdim ediyoruz. Eğitimlere baba adayları da katılabiliyor. Çünkü bu süreçte eşe destek çok önemli” diye konuştu.

“En güzel destek”

34 haftalık hamile olan Gülcan Demirbağ, ikinci gebeliği olsa da ilk çocuğunun doğumunun ardından 9 yıl geçtiğini ve pek çok konuyu unuttuğunu söyleyerek “İlk hamileliğimmiş gibi heyecanlı ve mutluyum. Tüm anneler gebelikte hem korku hem telaş hem de endişeyi aynı anda yaşıyor. Bunun için kesinlikle eğitim alınmalı. Tüm anneler için verilmesi gereken en güzel destek” ifadelerini kullandı.

Emzirme Haftası’nda farkındalık eğitimleri

Eşrefpaşa Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği’nde ise Emzirme Haftası nedeniyle stant kurularak annelere anne sütünün önemi ve emzirme teknikleri konusunda eğitimler verildi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Mete Sivrikaya, “Burada hastalarımıza hem tetkik ve tedavi hem de eğitim ve koruyucu hekimlik hizmeti veriyoruz. Bunlardan biri de içinde bulunduğumuz Emzirme Haftası kapsamında verdiğimiz eğitimler oldu. Anne sütü, evrendeki en önemli maddelerden biri. Bebeklerin anne sütüne olan ihtiyaçları çok fazla. Bebekler için ilk 6 ay sadece anne sütünü öneriyoruz. Anne sütünün öneminin yanı sıra bebeğin doğru beslenmesi ve annenin bebeğini doğru emzirmesi de önemli. Standımızda hemşirelerimiz tarafından annelere bebek emzirme teknikleri anlatılıyor” sözlerine yer verdi.

“Eğitimin faydası oldu”

Farkındalık eğitimine 1,5 aylık kızı Handan ile katılan Dilek Kara da eğitimden memnun kaldığını belirtti. Kızının prematüre doğduğunu belirten Kara, “Eğitimde ilgili davrandılar. Bebeğimi zaten emziriyorum. Bebeğin gelişimi açısından anne sütünün önemini de anlattılar Eğitimin faydası oldu” dedi.

Doç. Dr. Erdal Uzun, “Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğimizde; Omuz, diz ve ayak bileği eklemleri başta olmak üzere, ülkemizde sınırlı sayıda merkezde gerçekleştirilebilen kalça artroskopisi dâhil, çok sayıda artroskopik cerrahi başarıyla uygulanmaktadır. Yoğun hasta yüküne rağmen, minimal invaziv cerrahinin sunduğu avantajları yeni cihazımız sayesinde artık daha ileri düzeyde sunabileceğiz.” dedi.

Bu cihazın, eğitim ve asistan yetiştirme sürecinde de son derece faydalı olacağını ifade eden Doç. Dr. Erdal Uzun, “Genç meslektaşlarımızın modern cihazlarla donatılmış bir ortamda eğitim alması, hem bireysel gelişimleri hem de kurumumuzun akademik başarısı açısından büyük önem taşımaktadır.” şeklinde konuştu.

Doç. Dr. Erdal Uzun, “Kliniğimize kazandırılan yeni artroskopi kulesi sayesinde, hastalarımıza sunduğumuz hizmetin kalitesi artmış, cerrahi süreçlerimiz ise çok daha verimli hâle gelmiştir. Bu önemli yatırımı kliniğimize kazandıran başta Sayın Rektörümüz Prof. Dr. Fatih Altun ve Sayın Başhekimimiz Prof. Dr. İbrahim Halil Kafadar olmak üzere, emeği geçen tüm yöneticilerimize teşekkür ediyorum. Yeni artroskopi kulesinin kliniğimize ve tüm hastalarımıza hayırlı olmasını diliyor; emeği geçen herkese bir kez daha teşekkür ediyorum” ifadelerini kullandı.

Ancak bu iddialara T.C. Sağlık Bakanlığı’ndan resmi açıklama geldi.

[related-posts id="13603" color="bg-danger"][/related-posts]

Bakanlık: "Herhangi bir Vibrio vakası tespit edilmedi"

06 Ağustos 2025 tarihli duyuruda, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2025 yılı verilerinin Bulaşıcı Hastalıklar Bildirim Sistemi üzerinden incelendiğini ve Türkiye’de Vibrio bakterisi kaynaklı hiçbir hastalık vakasının görülmediğini bildirdi.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Bazı basın yayın organlarında, ülkemizde Vibrio bakterisi ile ilişkili hastalık görüldüğüne dair haberler yer almaktadır.
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü olarak, 2025 yılına ait bildirim verileri incelenmiş, mevcut durumda ülkemizde Vibrio kaynaklı herhangi bir hastalık vakası tespit edilmemiştir.
Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi adına, bu durumu önemle duyururuz."

Bakteri DNA’sı tespit edilse de, hastalık vakası yok

Uzmanlar ise, çevresel örneklerde Vibrio parahaemolyticus ve Vibrio vulnificus gibi bakterilerin genetik izlerine rastlanmasının olası olduğunu, ancak bunun otomatik olarak hastalık vakası anlamına gelmediğini vurguluyor.

Bilmekte fayda var

Her ne kadar Türkiye’de vaka bulunmasa da, ECDC’nin (Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi) raporlarına göre, küresel ısınmayla birlikte sıcak denizlerde bu bakterilerin yayılma potansiyeli artıyor. Özellikle açık yaralarla denize girmek, çiğ deniz ürünleri tüketmek ve hijyenik olmayan havuzları kullanmak hâlâ risk faktörleri arasında yer alıyor.

Uzman uyarısı: Islak mayo, bebekler, hijyen

Uzmanlar ayrıca, özellikle kadınların ıslak mayo ile uzun süre kalmamaları, bebeklerin erken yaşta denize veya havuza sokulmaması ve genel hijyen kurallarına uyulması gerektiğini hatırlatıyor.

Sonuç olarak, şu an için Türkiye'de Vibrio bakterisine bağlı bir enfeksiyon vakası bulunmasa da, vatandaşların temkinli olması ve deniz-havuz kullanımlarında dikkatli davranması önem taşıyor.

İNCİ GİBİ KABARCIKLAR, VİRÜSÜN HABERCİSİ

Dr. Demir, Molluscum contagiosum’un ciltte, merkezinde çukur bulunan küçük ve parlak kabarcıklarla kendini gösterdiğini belirtti. Genellikle ağrısız olan bu lezyonların zaman zaman kaşıntıya neden olabileceğini ifade eden Demir, “Bu hastalık özellikle 1–10 yaş arası çocuklarda sık görülüyor. Bağışıklığı zayıf bireylerde ise yayılma riski çok daha fazla” dedi.

HAVUZLAR, OYUNCAKLAR, HAVLULAR: ORTAK KULLANIM ENFEKSİYONU TETİKLİYOR

Virüsün en yaygın bulaşma yolu doğrudan temas. Ancak Dr. Demir, virüsü taşıyan kişiye ait giysi, havlu, oyuncak, spor ekipmanı ve yatak örtüsü gibi eşyaların paylaşılmasının da bulaşmayı kolaylaştırdığını vurguladı. “Lezyonlar kaşındığında ya da koparıldığında virüs kişinin vücudunda diğer bölgelere de yayılabilir” dedi.

KLİNİK GÖRÜNÜM TEŞHİSTE ANAHTAR

Hastalığın tanısının çoğu zaman klinik görünümle kolayca konduğunu belirten Dr. Demir, lezyonların genellikle 2–5 mm çapında, pembe veya ten renginde, kubbemsi yapıda ve merkezinde çukur bulunduğunu söyledi. Yüz, gövde, kol ve bacaklarda sıkça görülen bu kabartılar, erişkinlerde genital bölgede de ortaya çıkabiliyor.

TEDAVİ GEREKİR Mİ? VAKAYA GÖRE DEĞİŞİR

Dr. Demir’e göre, Molluscum contagiosum genellikle 6–12 ay içinde kendiliğinden geçebiliyor. Ancak estetik kaygılar, yayılım riski, kaşıntı veya ikincil enfeksiyon durumlarında topikal tedaviler, kriyoterapi, lazer ya da küretaj gibi yöntemlere başvurulabiliyor.

OKULA GİTMEK SERBEST AMA ŞARTLARLA

Dr. Demir, çocukların enfeksiyon taşımalarına rağmen okula ya da kreşe devam etmelerinin mümkün olduğunu, ancak hijyen önlemlerine dikkat edilmesi gerektiğini söyledi. “Lezyonlar su geçirmez bandajlarla kapatılmalı, eller düzenli yıkanmalı, kaşımaktan kaçınılmalı ve ortak eşyalar kullanılmamalı” dedi.

EBEVEYNLERE UYARI: “ŞÜPHELİ KABARCIKLARI CİDDİYE ALIN”

Çocuklarının cildinde şüpheli kabarcıklar fark eden ebeveynlere uyarılarda bulunan Dr. Ayşe Demir, şu tavsiyelerde bulundu:

• Lezyonları kapalı tutun.

• Hijyen kurallarını çocuklara uygun dille anlatın.

• Oyuncak, havlu, giysi gibi eşyaları paylaştırmayın.

• Sınıf ortamında kişisel eşya kullanımını teşvik edin.

Bu önlemlerle hem çocuğun kendi vücuduna yayılım hem de başkalarına bulaşma büyük oranda önlenebiliyor.

“Hepatit, Karaciğerin Sessiz Düşmanıdır”

Uzmanlar, hepatitin karaciğer hücrelerinde hasara yol açan bir klinik tablo olduğunu ifade etti. Hepatite; enfeksiyonlar, bağışıklık sistemi hastalıkları, ilaçlar ya da tüketilen gıdalar neden olabiliyor. Toplumda en sık rastlanan türlerin A, B, C, D ve E tipi viral hepatitler olduğunu vurgulayan uzmanlar, özellikle bulaşıcı olanların grip, nezle gibi kolaylıkla yayılabildiğini ifade etti.

Ağız ve Kan Yoluyla Bulaşıyor

Hepatit A ve E’nin ağız yoluyla; B, C ve D’nin ise kan ve cinsel yolla bulaştığını belirten uzmanlar, “Hepatit A ve E kronikleşmez ama B ve C ciddi riskler taşır. Özellikle Hepatit B ve C, karaciğerde kalıcı hasara yol açabilir, siroz ve kanser riski oldukça yüksektir” açıklamasında bulundu.

“Hepatit C’ye Karşı Aşı Yok”

Hepatit C virüsüne karşı aşı bulunmadığını hatırlatan uzmanlar, “Hepatit C kan yoluyla bulaşır, ancak yeni geliştirilen antiviral ilaçlarla yüzde 100’e yakın başarıyla tedavi edilebilir. Buna karşın Hepatit B’nin tedavisinde tam iyileşme oranı yüzde 8-12 arasındadır. Bu da ömür boyu tedavi gerektirebilir” dedi.

Aşı Hayat Kurtarıyor

Hepatit B’ye karşı geliştirilen aşıların hem B hem de D tipi hepatite karşı koruma sağladığını belirten uzmanlar, “Çocuklukta yapılan aşılar sayesinde bulaşma oranı büyük ölçüde azaldı. Aşı, sadece bireyi değil toplumu da koruyor. Tedavi maliyeti ile kıyaslandığında aşılama, sağlık sistemi için çok daha ekonomiktir” diye konuştu.

Belirtiler Sessiz İlerleyebilir

Hastalığın belirtilerinin grip benzeri olduğunu söyleyen uzmanlar, akut dönemde ateş, kusma, bulantı, iştahsızlık gibi şikayetlerin ardından sarılık geliştiğini aktardı. Ancak bazı hastalarda hiçbir belirti görülmediğini, bu yüzden hepatit tanısının çoğunlukla ameliyat öncesi ya da check-up sırasında konulduğunu ifade etti.

Tedavi Gecikirse Sonuç Ölümcül Olabilir

“Hastaların kendini iyi hissetmesi, tedaviye geç başlanmasına neden oluyor” diyen uzmanlar, hastalığın hızlı şekilde ilerleyerek karaciğeri tamamen yok edebilecek düzeyde organ yetmezliğine neden olabileceğini belirtti. Uzun vadede ise hastalık siroz ve kansere dönüşerek yaşamı tehdit edebiliyor.

Bu eylem, Tabip-Sen öncülüğünde, diş hekimlerinin teşvik sistemi altında ezilmesine karşı bir uyarı niteliği taşıyor.

"Teşvik İçin 50 İşlem Şartı Kabul Edilemez"

Tabip-Sen tarafından yapılan açıklamada şu ifadeler yer aldı:

“Yapılan hesaplamalar, kamu diş hekimlerinin vaadedilen teşvik tavanına ulaşabilmesi için her gün yaklaşık 50 girişimsel işlem yapması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu kabul edilemez bir tablo.”

Sendika, bu durumun sadece hekimler için değil, aynı zamanda hastaların kaliteli tedaviye erişimi açısından da büyük bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.

31 Temmuz ve 1 Ağustos’ta Diş Klinikleri Sessiz Kalacak

İki gün sürecek iş bırakma eylemi ile “performans değil, nitelikli sağlık hizmeti” anlayışının ön plana çıkarılması hedefleniyor.

Marmara, Ege ve Akdeniz'de Vibrio DNA’sı Tespit Edildi

Yapılan analizlerde, Türkiye’de Vibrio parahaemolyticus ve Vibrio vulnificus türlerine ait genetik izlere rastlandı. Uzmanlar, özellikle yaz aylarında denize girerken dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

En Büyük Tehlike: Açık Yara ve Çiğ Deniz Ürünleri

Vibrio vulnificus, derideki küçük bir kesikten bile girerek ciddi enfeksiyonlara neden olabiliyor. Nadiren görülen ama ölümcül olabilen nekrotizan fasiit gibi enfeksiyonlara yol açabiliyor. Ayrıca çiğ istiridye ve midye tüketimi, şiddetli mide-bağırsak enfeksiyonları ile sonuçlanabiliyor.

Koleraya da Sebep Olabilir

Kirli deniz suyunun yutulmasıyla bulaşabilen Vibrio cholerae, insan vücudunda şiddetli ishal ve sıvı kaybıyla seyreden kolera hastalığına neden olabiliyor. Uzmanlar, “Türkiye'de nadir, ama risk yok değil” uyarısında bulunuyor.

Islak Mayo Kadınları Vuruyor

Uzman Ürologlar, özellikle kadınların ıslak mayo ile uzun süre kalmaması gerektiğini belirtiyor. Bu durum, idrar yolu enfeksiyonları başta olmak üzere pek çok sağlık sorununa davetiye çıkarıyor.

Havuzlar Göründüğü Kadar Masum Değil

Serinlemek için girilen havuzlar da riskli. Sık karşılaşılan mikroplar arasında rotavirüs, hepatit A, E. coli gibi etkenler var. Özellikle yaralı veya enfekte çocukların havuza girmesi önerilmiyor.

Bebekler İçin Deniz ve Havuz Erken!

Çocuk Sağlığı Uzmanı Dr. Hüseyin Yıldız, 4 aydan küçük bebeklerin denize, 6 aydan küçüklerin havuza girmemesi gerektiğini vurguluyor. Sıvı kaybı ve ısı dengesi bu yaş grubunda büyük risk taşıyor.

Sağlık İçin 7 Kritik Yaz Önlemi

1. Açık yarayla denize/havuza girmeyin

2. Çiğ kabuklu deniz ürünlerinden uzak durun

3. Islak mayo ile uzun süre oturmayın

4. Bağışıklığı düşük bireyler ekstra dikkatli olmalı

5. Deniz suyu yutmamaya özen gösterin

6. Yaralı çocukları havuza sokmayın

7. Bebeklerde erken deniz/havuz temasından kaçının

Bakan Işıkhan, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, şu ifadeleri kullandı:

İlaçların hastalarımıza şifa olmasını temenni eder, vatandaşlarımıza sağlıklı bir ömür dilerim.

Tamamı Yerli Üretim: Hem Ekonomiye Katkı Hem Erişilebilirlik

SGK’nın yeni düzenlemesi ile listeye eklenen ilaçların tamamının yerli üretim olması dikkat çekti. Bu adım, yerli ilaç sanayisinin desteklenmesi ve hastaların ilaçlara daha kolay erişmesi açısından büyük önem taşıyor.

Hastalar İçin Müjde: Daha Fazla İlaca Ücretsiz Erişim

Yeni düzenleme sayesinde, artık daha fazla hasta, SGK kapsamında ücretsiz olarak bu ilaçlara erişebilecek. Böylece, hem tedavi süreçlerinin desteklenmesi hem de vatandaşın cebinin korunması hedefleniyor.

Sağlık Politikalarında Yeni Bir Başarı

Bu gelişme, Türkiye’nin sağlık politikalarında yerli ve milli üretime verdiği önemin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. SGK’nın geri ödeme listesi, toplum sağlığı için hayati öneme sahip birçok ilacı kapsıyor ve her geçen gün genişletiliyor.

• 1 Ocak 2025’e kadar sözleşmeli olarak çalışan aile hekimleri, Tıpta Uzmanlık Kurulu’nun belirleyeceği esaslara göre merkezi yerleştirme olmaksızın uzmanlık eğitimi alabilecek.

• Uzaktan veya yarı zamanlı yürütülecek eğitim süresi en az 6 yıl, 5 yıl görev yapanlar için en az 4 yıl olacak.

• Eğitimde geçen süre boyunca döner sermaye ödemeleri, sadece motivasyon amaçlı yapılanlar hariç olmak üzere ödenmeyecek.

Ayrıca, hemşire yardımcısı ve ebe yardımcısı unvanları kaldırılıyor, sağlık bakım teknisyeni statüsüyle bu alanlar birleştiriliyor.

Kenevir Bazlı Tıbbi Ürünler Artık Eczanelerde

Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun'da yapılan değişiklikle, kenevirden elde edilen tıbbi ve kişisel bakım ürünleri yalnızca eczanelerde satılabilecek.

• Bu ürünlerin ruhsatlandırma, takip ve satış işlemleri Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülecek.

• İşleme, ihzar ve ihracata ilişkin tüm kurallar; Sağlık, İçişleri ile Tarım ve Orman Bakanlıklarının ortak görüşüyle hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenecek.

• Takip sistemine bildirim yapmayan ruhsat sahiplerine, ürünlerin depo satış fiyatının iki katı idari para cezası verilecek.

Organ Bağışı Daha Kolay, Daha Güvenli

Organ bağış sisteminde önemli kolaylıklar geliyor. Artık vatandaşlar, e-Devlet ya da Sağlık Bakanlığı sistemleri üzerinden bağış beyannamesi bırakabilecek.

• Beyan, ayrıca noter huzurunda 2 tanıkla da yapılabilecek.

• Kişinin sağlığında yaptığı bağış beyanı, aile üyeleri tarafından engellenemeyecek.

• Hiçbir resmi beyanın olmadığı durumda, yakın akrabaların onayıyla organ nakli mümkün olacak.

Organlarını bağışlayan kişilerin birinci derece yakınları, ihtiyaç halinde acil hastalardan sonra öncelikli sıraya alınacak. Tüm beyanlar kişisel verilerin korunmasına uygun şekilde Sağlık Bakanlığı sistemine kaydedilecek.

Hastalık genellikle kene ısırması yoluyla bulaşıyor. Ayrıca, hastalığı taşıyan hayvanların kanı veya vücut sıvılarıyla doğrudan temas da virüsün insana geçmesine neden olabiliyor. Kene, vücuda tutunduktan sonra virüsü kana karıştırarak hastalığın ortaya çıkmasına yol açabiliyor.

Kene ısırmasından sonra hastalığın belirtileri genellikle 1 ila 3 gün içinde ortaya çıkıyor. Bu dönemde yüksek ateş, halsizlik, kas ve eklem ağrıları, baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı ve kusma gibi şikayetler görülebiliyor. Hastalık ilerledikçe ciltte döküntülerle birlikte burun ve diş eti kanamaları gibi ciddi bulgular da ortaya çıkabiliyor.

Dr. Özkul, hastalıktan korunmak için özellikle kırsal alanlarda açık renkli ve uzun kollu giysiler tercih edilmesini, pantolon paçalarının çorap içine alınmasını ve vücutta kene kontrolünün düzenli olarak yapılmasını öneriyor. Kene tespit edildiğinde en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmasının hayati önem taşıdığını ifade ediyor. Ayrıca, hasta ya da hastalık şüphesi taşıyan hayvanlarla temastan kesinlikle kaçınılmalı.

Kene tutunması durumunda ya da hastalık belirtileri ortaya çıktığında zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirten Dr. Özkul, KKKA’nın erken tanı ve tedaviyle kontrol altına alınabilecek bir hastalık olduğunu hatırlatıyor.

Yunnan Endemik Hastalık Kontrol ve Önleme Enstitüsü’nden bilim insanları, dört yıl süren çalışmada 10 farklı türe ait 142 yarasanın böbrek dokularını inceledi. İleri genetik dizileme yöntemleriyle yapılan analizlerde 22 farklı virüs tespit edildi ve bunlardan 20’si daha önce hiç görülmemişti.

En dikkat çekici keşif, Nipah ve Hendra virüsleriyle genetik olarak akraba olan yeni henipavirüsler oldu. Bu virüsler, insanlara doğrudan temas ya da yarasa dışkısı, idrarı ve tükürüğüyle kontamine olmuş gıda ve su yoluyla bulaşabiliyor.

Virüslerin, meyve yarasalarında ve köylere yakın meyve bahçelerinde tespit edilmesi, meyve aracılığıyla bulaşma riskini gündeme getiriyor. Bu durum, özellikle kırsal bölgelerde yaşayanlar için önemli bir tehdit oluşturuyor.

Bilim insanları, özellikle Nipah virüsüne dikkat çekerek, bu patojenin akut solunum yetmezliği ve ensefalit gibi hastalıklara yol açtığını, ölüm oranının %35 ila %75 arasında değiştiğini belirtiyor. Benzer şekilde, Hendra virüsünün de hem insanlar hem hayvanlar arasında ölümcül salgınlara neden olduğu vurgulanıyor.

Uzmanlar, COVID-19’un da büyük olasılıkla yarasalardan insanlara geçtiğini hatırlatarak, bu tarz yeni virüslerin erken teşhis ve önlem alınmadığı takdirde yeni salgınlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Yeni sistem, Uluslararası Kan Transfüzyon Derneği (ISBT) tarafından da resmen tanınarak, bilim dünyasındaki 48. kan grubu sistemi olarak kayıtlara geçti.

“Bu keşif haziran ayı başında Milano’da ISBT tarafından tanındı.”
— Fransa Kan Tedarik Ajansı

15 Yıl Önce Alınan Kan, 2024'te Keşfi Getirdi

Keşif, ilk olarak 15 yıl önce ameliyat öncesi testlerde alınan örneklerle başladı. Ancak anormal antikor yapısı, o dönemki teknolojiyle çözümlenemedi. Ekipten Dr. Thierry Peyrard, hastada 2011 yılında “çok sıra dışı” bir antikor tespit ettiklerini belirtti.

Bilim insanları, 2019 yılında geliştirilen yüksek verimli DNA dizilimi sayesinde bu gizemi nihayet çözebildi. Keşif, yalnızca kan bilimi değil, aynı zamanda genetik araştırmalar için de yeni bir kapı araladı.

“Dünyada Kendisinin Uyumlu Olduğu Tek Kişi”

Paris'te yaşayan 54 yaşındaki kadının, dünyada bu kan grubuna sahip bilinen tek kişi olduğu açıklandı. Araştırmacılar, hastanın bu özel kan yapısını mutasyona uğramış genler taşıyan anne ve babasından aldığına inanıyor.

“Bu kadın, şüphesiz dünyada bilinen tek vaka. Kendisiyle uyumlu tek insan yine kendisi.”
— Dr. Thierry Peyrard

Bilim Dünyası Alarmda: Benzer Vakalar Aranıyor

Bu sıra dışı bulgu, kan transfüzyonunda yaşanabilecek riskleri önceden tespit etmede büyük önem taşıyor. Bilim insanları şimdi, benzer genetik özelliklere sahip bireyleri bulmak için araştırmalarını derinleştiriyor.

Yeni yapılan bir araştırma, bir gecelik uyku yoksunluğunun, beynin yapısında gözle görülür değişikliklere yol açabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, sadece 24 saat boyunca uyumayan bireylerin beyinleri, 1 ila 2 yıl daha yaşlı gibi görünüyor.

19-39 yaş aralığındaki 134 sağlıklı gönüllünün MR görüntüleri incelenerek yapılan çalışmada, 3 binden fazla kişiden alınan verilerle eğitilmiş bir yapay zekâ algoritması kullanıldı. Bu algoritma sayesinde katılımcıların görünürdeki beyin yaşı belirlendi.

Çalışmada dört farklı uyku koşulu test edildi:

• Tam uyku yoksunluğu (24 saat hiç uyumama)

• Kısmi uyku yoksunluğu (bir gecede sadece 3 saat uyuma)

• Kronik uyku yoksunluğu (5 gece boyunca sadece 5'er saat uyuma)

• Kontrollü uyku (her gece 8 saat uyuma)

Tüm katılımcılar en az bir gece boyunca 8 saat uyuyarak "referans uyku" verisi oluşturdu. Araştırmacılar, yalnızca tam uyku yoksunluğu koşulunda beyin yaşının geçici olarak arttığını, diğer senaryolarda belirgin bir yaş artışı olmadığını tespit etti.

İyi haber şu ki, araştırma bu olumsuz etkinin kalıcı olmadığını gösteriyor. Bir gece boyunca yeterince uyuyan katılımcıların beyin yaşı, referans seviyeye geri döndü. Yani beyin, bir gecelik uykusuzluğu telafi edebilecek esnekliğe sahip.

Uzmanlar açıklamalarında şu ifadeye yer verdi:
“Üç bağımsız veri kümesinde, tam uyku yoksunluğundan sonra beyin yaşının tutarlı bir şekilde arttığını tespit ettik. Bu da uyku değişkenlerindeki farklılıklarla ilişkiliydi.”

Araştırma, akut uykusuzluğun etkilerini anlamaya katkı sağlasa da, kronik uyku kaybının uzun vadeli etkileri hakkında daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

15 Haziran’dan İtibaren Uygulamada

Sağlık Bakanlığı'nın kararıyla, 15 Haziran 2025 itibarıyla aile sağlığı merkezlerinden alınacak belirli raporlar için vatandaşların 250 TL ödeme yapması gerekiyor.
Karar, Türkiye genelinde milyonlarca kişiyi ilgilendiriyor.

Raporlar Aile Hekiminden, Ödeme İnternetten

Rapor ücretleri aile hekimlerine elden verilmeyecek. Ödemeler sadece Sağlık Bakanlığı Otomasyon Sistemi (SBOS) üzerinden yapılabilecek. Vatandaşlar, sbos.saglik.gov.tr adresi üzerinden ya da karekodla giriş yaparak işlemlerini tamamlayabilecek.

Hangi Raporlar Ücretli Oldu?

Ücret uygulaması kapsamındaki raporlar:

• Sürücü (ehliyet) raporu

• Sporcu raporu

• Akli meleke raporu

• Durum bildirir tek hekim raporu

• Hac ve umre parmak izi raporu

• İş sağlığı ve güvenliği raporu

• Yivsiz av tüfeği ruhsat raporu

Vatandaşa Uyarı: Ödemeden Rapor Yok

Uzmanlar, vatandaşların işlem öncesinde ödeme dekontlarını yanlarında bulundurmaları gerektiğini hatırlatıyor. Dekont olmadan rapor düzenlenmeyecek.