Türkiye’de seçim dönemine ilişkin tartışmalar yeniden hareketlenirken, milyonlarca vatandaşı ilgilendiren sosyal güvenlik düzenlemeleri de gündemin önemli başlıkları arasında yer almaya başladı.
Özellikle EYT sonrası oluşan beklentiler, Bağ-Kur’luların prim gün sayısı, staj ve çıraklık süreleri, engelli emekliliği ile memurların özlük haklarına ilişkin talepler dikkat çekiyor.
Dünya Gazetesi yazarı Özgür Erdursun, “Seçimin ayak sesleri” başlıklı yazısında sosyal güvenlik alanındaki beklentileri değerlendirirken, önümüzdeki dönemde kamuoyunda daha fazla tartışılması beklenen başlıkları da gündeme taşıdı.
Henüz bu konuların tamamına ilişkin kesinleşmiş bir yasal düzenleme bulunmazken, milyonlarca kişinin takip ettiği 8 kritik sosyal güvenlik dosyası şöyle:
Emekli aylıkları ve intibak beklentisi
Emeklilerin en önemli gündemlerinden biri maaşların alım gücü ve farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki aylık farkları.
Altı aylık dönemlerde yapılan enflasyon zamlarına rağmen geçim sıkıntısı yaşayan emekliler, prim ödemeleri ile aldıkları aylıkların daha adil bir şekilde hesaplanmasını istiyor.
Bu kapsamda intibak düzenlemesi talepleri de yeniden gündeme geliyor. Amaç, benzer şartlarda çalışan ve prim ödeyen emekliler arasındaki aylık farklarının giderilmesi.
9 Eylül 1999 sonrası için kademeli emeklilik talebi
EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için yaş şartını kaldırmıştı. Ancak düzenlemenin dışında kalan milyonlarca kişi, özellikle 9 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar, yeni bir düzenleme beklentisini sürdürüyor.
Bu kesimin talebi doğrudan yaş şartının kaldırılması yerine, sigorta başlangıç tarihine göre değişen kademeli emeklilik sistemi uygulanması.
Özellikle EYT kapsamına yalnızca bir gün farkla giremeyen çalışanlar açısından konu, sosyal güvenlik gündeminin en dikkat çeken başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Bağ-Kur’luların 7.200 gün beklentisi
Bağ-Kur’luların uzun süredir gündeme getirdiği konuların başında prim gün sayısının düşürülmesi geliyor.
Esnaf ve diğer Bağ-Kur’lular için emeklilikte aranan 9.000 prim gününün 7.200 güne indirilmesi ve böylece SSK’lılarla prim gün sayısının eşitlenmesi talep ediliyor.
Bağ-Kur cephesindeki bir diğer önemli sorun ise geçmiş dönemlere ilişkin tescil mağduriyeti. Vergi veya oda kaydı bulunduğu halde Bağ-Kur tescili yapılmayan esnafın geçmiş hizmetlerinin belirli şartlarla kazanılabilmesine yönelik beklenti bulunuyor.
Staj ve çıraklık süreleri için borçlanma gündemde
Meslek lisesinde eğitim gören, çıraklık yapan veya okul stajı sırasında sigorta kaydı oluşturulan vatandaşlar da yıllardır düzenleme bekleyen gruplar arasında.
Bu dönemlerde sigorta kartı bulunmasına rağmen uzun vadeli emeklilik primi yatırılmaması, sigorta başlangıcı konusunda mağduriyet yaşandığı yönündeki tartışmaları beraberinde getiriyor.
Talep edilen düzenlemeyle staj ve çıraklık sürelerinin emeklilik başlangıcı sayılması veya bu süreler için borçlanma hakkı verilmesi isteniyor.
Engelli emekliliğinde yeni sistem tartışılıyor
15 Ocak 2025’te engelli çalışanların emeklilik başvurularında önemli bir değişiklik yapılmıştı. Önceki sistemde kullanılan vergi indirimi belgesi yerine, SGK Sağlık Kurulu tarafından çalışma gücü kaybının tespit edilmesi esas alınmaya başlandı.
Ancak hastanelerden alınan raporlarla SGK değerlendirmeleri arasında farklılık bulunduğunu belirten bazı vatandaşlar, yeni sistemin yeniden ele alınmasını talep ediyor.
Bu nedenle engelli emekliliği de sosyal güvenlik alanında çözüm bekleyen dosyalardan biri olarak öne çıkıyor.
Memurlar için 3600 ek gösterge beklentisi
Memurların gündemindeki başlıklardan biri ise 3600 ek gösterge.
Birinci dereceye yükselen tüm kamu çalışanlarının 3600 ek gösterge kapsamına alınması yönündeki beklenti devam ediyor. Bunun yanı sıra 2008 öncesi ve sonrası göreve başlayan memurların emekli aylığı hesaplamalarındaki farklılıkların giderilmesi de talep ediliyor.
Bu düzenlemelerin hayata geçmesi halinde özellikle emeklilik aşamasındaki kamu çalışanlarının gelirlerinde değişiklik yaşanabileceği belirtiliyor.
Memurların askerlik borçlanması için eşitlik talebi
Sosyal güvenlik sisteminde askerlik borçlanması da memurlar açısından tartışılan konular arasında.
SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanlar, belirli şartlarda ilk sigortalılık tarihinden önce yaptıkları askerlik sürelerini borçlanarak sigorta başlangıçlarını geriye çekebiliyor.
Memurlar açısından ise aynı imkanın bulunmaması, eşit uygulama talebini gündeme getiriyor. Bu nedenle memurların askerlik borçlanmasına ilişkin düzenleme beklentisi de önümüzdeki dönemde tartışılabilecek başlıklardan biri olarak görülüyor.
Esnaf ve işveren için borç yapılandırması beklentisi
Ekonomik koşullar nedeniyle vergi ve SGK borçlarını ödemekte zorlanan esnaf ve işverenler de kapsamlı bir yapılandırma beklentisi taşıyor.
Mevcut durumda çeşitli tecil ve taksitlendirme imkanları bulunmasına rağmen, borçların faiz yükünün azaltılacağı ve Yİ-ÜFE esaslı yeni bir yapılandırma yapılacağı kapsamlı bir kanun talep ediliyor.
Özellikle geçmiş dönem borçlarının daha uzun vadeye yayılması ve ödeme yükünün hafifletilmesi, iş dünyasının gündemindeki başlıklardan biri.
8 dosyanın kaderini Meclis belirleyecek
Emekli aylıkları, kademeli emeklilik, Bağ-Kur primleri, staj ve çıraklık, engelli emekliliği, 3600 ek gösterge, memurların askerlik borçlanması ve borç yapılandırması milyonlarca kişiyi doğrudan ilgilendiriyor.
Bu başlıkların önemli bir bölümü şu aşamada talep ve beklenti niteliğinde. Dolayısıyla düzenlemelerin yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Ancak seçim tartışmalarının yoğunlaşmasıyla birlikte sosyal güvenlik dosyalarının yeniden Meclis gündemine taşınması bekleniyor.
