Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan vatandaşlık maaşı uygulamasında gelir kriterleri, destek tutarları ve başvuru yöntemlerine ilişkin taslak ayrıntılar gündeme geldi. Çalışma kapsamında 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL destek verilmesi planlanıyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmada, hanelerin gelir düzeyi ve ihtiyaçları esas alınacak. Kira, enerji, gıda ve çocuk yardımları gibi farklı desteklerin aynı haneye birlikte sağlanması da değerlendiriliyor.

Vatandaşlık maaşında gelir sınırı ne kadar?

Taslak çalışmaya göre vatandaşlık maaşından yararlanabilmek için hanenin toplam gelirinin 23 bin 552 TL'nin altında olması gerekiyor. Bu tutar, metinde referans alınan en düşük emekli aylığı olarak belirtiliyor.

Ancak gelir sınırının tek başına yeterli olması beklenmiyor. Başvuru sahiplerinin ekonomik ve sosyal koşulları da incelenecek. Kesin başvuru şartları ise henüz açıklanmadı.

En yüksek destek 9 bin 358 TL olabilir

Vatandaşlık maaşı kapsamında yapılacak ödemelerin, hanenin gelirine ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi planlanıyor.

Taslakta en yüksek destek tutarının 9 bin 358 TL olması öngörülüyor. Bu tutarın asgari ücretin üçte biri seviyesinde hesaplandığı belirtiliyor.

Alternatif seçenekler arasında asgari ücretin yüzde 15'i veya yüzde 20'si oranında destek verilmesi de bulunuyor. Hangi modelin uygulanacağı henüz kesinleşmedi.

Kira, elektrik ve gıda yardımı verilecek

GETAD kapsamında yardımların, yaşanılan bölgenin ihtiyaçlarına göre farklılaştırılması hedefleniyor. Böylece her haneye aynı miktarda ve aynı türde yardım yapılması yerine, ihtiyaçların önceliklendirilmesi amaçlanıyor.

Taslakta öne çıkan destek kalemleri şöyle:

  • Kira ve barınma yardımı

  • Elektrik ve doğal gaz desteği

  • Gıda yardımı

  • Çocuk yardımı

  • Abonelik faturalarına destek

  • Konut desteği

Bir hanenin birden fazla yardım türünden yararlanabilmesi planlanıyor. Ancak toplam ödemenin belirlenen üst sınırı aşmaması öngörülüyor.

Hangi illerde hangi yardımlar öne çıkacak?

Destek modelinde bölgesel farklılıkların dikkate alınması planlanıyor. Özellikle kira giderlerinin yüksek olduğu büyükşehirlerde barınma yardımına öncelik verilmesi gündemde.

Erzurum, Sivas ve Ardahan gibi kışların sert geçtiği illerde doğal gaz ve diğer enerji giderlerine yönelik destekler öne çıkabilecek.

Kırsal bölgelerde ise gıda yardımlarının öncelikli olması değerlendiriliyor. Yardımların türü, hanelerin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenecek.

Vatandaşlık maaşı başvuruları nereden yapılacak?

Taslak çalışmada başvuruların e-Devlet üzerinden ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınması öngörülüyor.

Destek almaya hak kazanan vatandaşlar için özel bir yardım kartı çıkarılması da planlanıyor. Yardımların bu kart üzerinden sunulması hedefleniyor.

Ancak başvuru ekranı, gerekli belgeler ve kesin başvuru takvimi henüz netleşmedi.

Hak sahipleri nasıl belirlenecek?

Vatandaşlık maaşında hak sahiplerinin tespiti için kapsamlı bir gelir ve ihtiyaç incelemesi yapılması planlanıyor.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının kayıtlarının yanı sıra SGK, Gelir İdaresi, banka hesap hareketleri ve tapu bilgilerinin de değerlendirilmesi öngörülüyor.

İncelemede hanenin maaş geliri, kira ödeyip ödemediği, çocuk sayısı ve bakım ihtiyacı gibi unsurlar dikkate alınacak.

Yaşlılar, sürekli bakıma ihtiyaç duyanlar ve sosyal güvenlik sistemi dışında kalan ihtiyaç sahibi ailelerin öncelikli gruplar arasında yer alması hedefleniyor.

Vatandaşlık maaşı ne zaman başlayacak?

GETAD'ın 2027 yılının ilk çeyreğinde hayata geçirilmesi hedefleniyor. İlk aşamada pilot illerde uygulanması planlanan sistem için illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi öngörülüyor.

Pilot uygulamada ortaya çıkabilecek sorunların giderilmesinin ardından sistemin 2027 yılı içinde ülke genelinde yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

Destek modelinin, vatandaşların istihdama katılımını engellemeyecek şekilde hazırlanması da hedefler arasında bulunuyor.

Önemli not: Vatandaşlık maaşına ilişkin gelir sınırı, ödeme tutarları ve başvuru yöntemleri henüz taslak aşamasında. 9 bin 358 TL'lik üst destek tutarı ve diğer koşullar kesinleşmiş haklar olarak değerlendirilmemeli. Nihai şartların resmi açıklamalarla netleşmesi bekleniyor.