Çalışırken veya hayatın normal akışı içinde ciddi bir rahatsızlığa yakalanıp çalışma gücünü kaybeden vatandaşlar için sevindirici bir kapı aralanıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre, sağlık sorunları nedeniyle mesleğini icra edemez hale gelen sigortalılar, yaş kuralına takılmadan malulen emekli olabiliyor.

Konuyla ilgili merak edilen tüm detayları paylaşan SGK Başuzmanı İsa Karakaş, sürecin nasıl işlediğini ve kimlerin bu haktan yararlanabileceğini tek tek anlattı.

Malulen Emekli Olabilmek İçin %60 Kayıp Şartı

Bir rahatsızlığın veya geçirilen kazanın malulen emeklilik sebebi sayılabilmesi için sadece kişisel beyan yeterli olmuyor. Sosyal güvenlik sisteminde malul kabul edilmenin en temel kuralı, çalışma gücünün en az yüzde 60 oranında kaybedilmiş olması.

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu yaşanan kayıpların da bu kapsama girdiğini belirten Karakaş; nihai kararın münhasıran SGK Sağlık Kurulu tarafından verildiğini vurguladı. Başvurularda en sık maluliyet kararı verilen rahatsızlıklar arasında ise onkoloji (kanser), kalp hastalıkları, organ yetmezlikleri ve ağır psikiyatrik rahatsızlıklar öne çıkıyor.

Yaş Beklemeden Maaş Bağlanmasının Prim Şartları

Sağlık kurulu tarafından malul sayılmak, tek başına maaş bağlanması için yeterli değil. Yasalar, bu hakkın kullanılabilmesi için belirli bir sigortalılık süresi ve prim günü şart koşuyor:

  • Temel Kural: Malullük aylığı alabilmek için kişinin 10 yıllık sigortalılık süresi ve en az 1.800 gün prim ödemiş olması gerekiyor.

  • Kritik İstisna: Eğer sigortalı kişi başkasının bakımına muhtaç derecede ağır hasta veya engelli ise 10 yıllık sigortalılık süresine bakılmıyor. Bu durumdakiler için sadece 1.800 gün prim bulunması yetiyor.

  • Başvuru Şartı: Maaş bağlanabilmesi için başvuru anında işten ayrılmış olmak veya iş yerini kapatmak gerekiyor. Ayrıca Bağ-Kur'luların SGK’ya hiç prim borcunun bulunmaması şartı aranıyor.

Devlet Memurlarına Özel Esneklik ve İstifa Kuralı

Kamu görevlileri (4/1-c) için sistemin biraz daha farklı ve esnek işlediğini belirten İsa Karakaş, memurların durumunu şu sözlerle özetledi:

Memurlarda da yüzde 60 çalışma gücü kaybı veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü yitirmiş olma şartı aranıyor. Ancak malul sayılan bir memur doğrudan işten çıkarılmıyor; kendisine bir seçim hakkı tanınıyor. Dilerse yazılı talepte bulunarak istifa etmiş sayılıyor ve emekliye ayrılıyor, dilerse kurum bünyesinde durumuna uygun başka bir göreve nakledilebiliyor. Prim şartı eksik olan memurlara ise primlerini tamamlayana kadar aylık bağlanmıyor.

Hastalık İzinlerinde Kritik Süre Sınırları

Raporlu geçirilen her gün doğrudan malullük hesabına eklenmiyor. Mevzuata göre hastalık izinlerinde uygulanan azami süreler şu şekilde belirlenmiş durumda:

  • Kanser, verem ve akıl hastalıklarında: İzin süresi en fazla 18 ay olabiliyor.

  • Diğer hastalıklarda: Azami izin süresi 12 ay ile sınırlı (Gerekli görüldüğünde bu süreler bir katına kadar uzatılabiliyor).

  • TSK Personelinde: Ağır hastalıklarda 3 yıl, geçici rahatsızlıklarda 2 yıl izin hakkı bulunuyor.

Öte yandan, kesin tedavisi imkansız görülen ağır hastalıklarda sağlık kurulunun karar verebilmesi için bu izin sürelerinin tamamlanması beklenmiyor; SGK doğrudan malullük kararı alabiliyor.